İnşaat, Beton & Paspayı Terimleri Sözlüğü

TS 500 Madde 9.1 uyarınca betonarme elemanlarda çelik donatı çubuğu ile beton harcı arasındaki gerilme aktarma ve kenetlenme kabiliyetidir. Yeterli kalınlıkta paspayı (beton örtüsü) sağlanmadığında donatı etrafındaki beton çatlayarak aderans sıyrılmasına ve yapının göçmesine neden olur.

TS EN 13670 Sınıf 3 (Exc3) uyarınca viyadük tabliyeleri, köprü ayakları, radye temeller ve heavy-duty şantiyelerde çapı Ø18-32mm arasındaki ağır donatı yüklerine ezilmeden direnç gösteren yüksek basma mukavemetli polipropilen paspayı elemanıdır.

TS EN 12620 standartlarında tanımlanan beton çimentosundaki alkil bileşenleri ile reaktif silisli agrega tanecikleri arasındaki nem varlığında gerçekleşen hacim genişletici kimyasal reaksiyondur. Betonun çatlamasına ve paspayı örtüsünün dökülmesine yol açar.

TS 500 Madde 9.3 ve Eurocode 2 uyarınca çelik ve betonarme birleşim detaylarında çekme ve kesme kuvvetlerini zemine veya mevcut betona aktaran dişli çelik rod elemanıdır.

Fore kazık ve derin temel iksa kuyu delgilerinde yeraltı suyu basıncına ve toprak kaymasına karşı kullanılan thixotropic kil çamurudur. Fore kazık paspayları bentonit içinde dairesel kazık kafesinin rahat kaymasını sağlar.

TS EN 13670 Madde 8 uyarınca sıvanmayacak veya kaplanmayacak, doğrudan görünür kalacak mimari beton yüzeyidir. Brüt betonlarda leke bırakmayan plastik paspayı ve pas yapmayan kalıp aksesuarları kullanımı zorunludur.

TS EN 13369 prekast mamul standartlarında tanımlanan, erken yaş mukavemeti kazanılması için uygulanan 60°C - 85°C sıcaklıktaki nemli buhar ortamıdır. Prekast tipi paspayları yüksek buhar kürü sıcaklığında yumuşama yapmaz.

TS EN 206 XD3 maruziyet sınıfında köprü tabliyelerinde ve otoyollarda buzlanmayı önlemek için serpilen klorürlü tuzların betona işleyerek donatı paslanmasını tetiklemesidir.

TS EN 13670 kabul muayenelerinde sertleşmiş betonarme elemanlarda tahribatsız elektromanyetik indüksiyon dalgaları kullanarak beton koruma tabakasının (paspayı) kalınlığını ve demir çapını milimetrik olarak ölçen şantiye denetim cihazıdır.

TS EN 1992-1-1 Çizelge 7.1 uyarınca korozyon riskine göre betonda izin verilen maksimum kılcal çatlak sınırıdır (genellikle 0.2 mm - 0.3 mm). Yeterli paspayı çatlaklardan su sızsa dahi demiri korur.

TS 4559 standartlı çelik hasır donatıların saha betonlarında kalıp tabanına ve zemin grobetonuna sıfırlanmasını engelleyen hat tipi veya noktasal paspayı elemanıdır.

TS EN 206 Çizelge F.1 uyarınca deniz atmosferine (XS1), batık elemanlara (XS2) veya dalga serpinti bölgesine (XS3) maruz kalan yapı sınıflarıdır. XS3 sınıfında minimum paspayı kalınlığı 45 - 60 mm alınmalıdır.

TS 500 Madde 12.3 uyarınca donatının en dış yüzeyi ile en yakın beton dış lifi arasındaki fiziksel mesafe olan paspayı kalınlığıdır.

TS EN 13670 ve TS 500 uyarınca dairesel fore kazık donatı kafeslerinin ve kuyu iksa elemanlarının merkezlenmesinde kullanılan, bentonit çamurunda donatının kuyu çeperine sürtünmesini engelleyen dairesel tekerlek tipi plastik paspayı elemanıdır.

Çift kat donatılı plak döşeme ve radye temellerde alt donatı ağı ile üst donatı ağının birbirine çökmesini engelleyen çelik donatı sehpasının altındaki paspayı yüksekliği koda oturtma elemanıdır.

TS EN 206 Çizelge F.1 uyarınca beton içindeki suyun donarak genleşmesi sonucu oluşan iç gerilmelere karşı hava sürükleyici katkılar ve paspayı koruması ile sağlanan direnç sınıfıdır.

Geniş alt yüzeyi sayesinde su yalıtım membranlarını ve grobetonu batmadan koruyan, döşeme ve radye temellerde kullanılan plastik paspayı elemanıdır.

TS 500 Madde 7.1 uyarınca betonarme kesitte basınç bölgesinin en dış lifinden çekme bölgesindeki donatının ağırlık merkezine kadar olan mesafedir. Paspayı eksik takıldığında d yüksekliği bozulur ve statik taşıma gücü düşer.

Taze betonun alkali (pH 12.5 - 13.5) yapısının çelik donatı yüzeyinde oluşturduğu mikronize koruyucu demir oksit zarıdır. Bu zar bozulmadıkça demir paslanmaz.

Erimiş orijinal polipropilen ham maddesinin yüksek basınç altında CNC işlenmiş kalıplara enjekte edilerek paspayı ve kalıp aksesuarlarının üretilmesi yöntemidir.

ASTM A775 standartlı deniz yapılarında klorür sızmasına karşı çelik demir yüzeyinin epoksi tozu ile kaplanmasıdır. Çizilmeleri önlemek için plastik paspayı ile kullanılmalıdır.

RILEM CPC-18 uyarınca taze kırılmış beton yüzeyine sıkılan fenolftalein çözeltisinin pH 9.2 üzerinde pembe renk alması esasına dayanan karbonatlaşma derinliği muayenesidir.

Derin temel ve iksa kuyularında dairesel donatı kafesinin üzerine takılan, kafesin bentonit ve hafriyat çeperine takılmadan kuyu merkezinde inmesini sağlayan tekerlek formlu dairesel paspayıdır.

Temel donatısı döşenmeden önce zeminle teması kesmek ve düzgün çalışma yüzeyi elde etmek için dökülen C8/10 - C12/15 dozajlı koruma betonudur.

Binaların dış cephe taşyünü veya EPS/XPS ısı yalıtım plakalarını betonarme duvara sabitleyen geniş başlıklı polipropilen bağlantı elemanıdır.

TS EN 12390-10 uyarınca havadaki karbondioksitin (CO2) beton Kılcal gözeneklerine nüfuz ederek alkali pH değerini 9'un altına düşürme sürecidir. Karbonatlaşma cephesi donatıya ulaştığında korozyon başlar.

ISO 12696 uyarınca deniz yapılarında çelik donatıyı bir kurban anot veya dış akım kaynağı bağlayarak anodik paslanma reaksiyonunu durdurma yöntemidir.

Donatı demirini üstten sıkıca kavrayarak "tık" sesiyle kilitlenen, vibratör çalışması esnasında kaymayan kilitli dikey ve yatay paspayı modelidir.

Deniz suyu veya kışın kullanılan buz çözücü tuzlardaki klorür iyonlarının (Cl-) beton örtüsünden geçerek pasivasyon zarı üzerinde çukur korozyonuna (pitting corrosion) yol açmasıdır.

Kalıp sökümünden sonra beton perde üzerinde kalan tayrot deliklerini kapatarak su sızdırmazlığı sağlayan plastik tıpasıdır.

Özellikle döşeme ve plak donatılarında demiri yaylı mandal yapısıyla kavrayarak devrilmeyi önleyen pratik plastik alt koruma elemanıdır.

TS EN 1992-1-1 Madde 4.4.1.2 uyarınca aderans, korozyon önleme ve yangın dayanımı için zorunlu olan mutlak minimum beton koruma kalınlığıdır.

Proje paftalarında çizilen ve şantiyede plastik paspayı olarak takılan net değerdir. cnom = cmin + Δcdev formülü ile hesaplanır.

Hem yatay döşemelerde hem dikey perdede kullanılabilen, geniş ürün yelpazesine sahip standart donatı koruma elemanıdır.

TS EN 13369 uyarınca yüksek mukavemetli çelik halatların beton dökülmeden önce gerilmesiyle imal edilen köprü kirişi ve TT plakalarıdır. Paspayı toleransları son derece hassastır.

Kolon, kiriş ve perde duvarların keskin 90° dış köşelerine yerleştirilen, beton sökümünde köşelerin kırılmasını önleyen üçgen kesitli PVC kalıp profilidir.

Mimari prekast cephe panellerinde kalıp yüzeyine sıfır leke ve iz bırakan noktasal temaslı özel fabrikasyon paspayı modelidir.

TS EN 196-3 uyarınca taze betonun plastisitesini kaybedip sertleşmeye başladığı süredir. Priz alana kadar paspayı elemanları donatıyı milimetrik kotta tutar.

Radye temellerde ağır donatının su yalıtım membranlarını delmesini önleyen geniş tabanlı yüksek mukavemetli koruma takozudur.

TS 500 Madde 13 uyarınca geniş açıklıklı döşeme ve kirişlerin kendi ağırlığı veya yük altında aşağıya doğru esnemesidir. Doğru aralıkta paspayı takılması donatı sehimini önler.

TS EN 12350-2 uyarınca taze betonun kıvamını ve işlenebilirliğini ölçen huni deneyidir. Yüksek slump betonlarında paspaylarının kalıptan kaymaması için kilitli modeller seçilmelidir.

Beton harcındaki su ağırlığının çimento ağırlığına oranıdır. Düşük su/çimento oranı paspayı tabakasının geçirimsizliğini ve durabilitesini artırır.

Temel ve perde döküm derzlerinde (soğuk derz) su sızıntısını engelleyen genleşen veya PVC esaslı sızdırmazlık profilidir.

TS EN 206 Çizelge F.1 uyarınca yeraltı sularındaki sülfat tuzlarının beton çimento bileşenleri ile birleşerek etrenjit oluşturması ve betonu patlatması olayıdır.

Prefabrik kolon ve prekast cephe panellerinin teraziye alınmasında kullanılan yüksek basma dayanımlı plastik tesviye plakasıdır.

Çift yüzlü perde ve kolon kalıplarını tutan çelik tayrot milinin beton içinde çimento şerbeti kapmasını önleyen PVC muhafaza borusu ve tapası sistemidir.

TS EN 1992-1-1 Madde 4.4.1.3 uyarınca şantiye işçilik ve donatı sehimi sapmalarını tolere etmek için cmin değerine eklenen güvenlik payıdır (standart yapılarda 10 mm).

Avrupa ve Türkiye'de betonarme imalatların şantiye uygulama, paspayı kalite kontrol ve kabul kriterlerini belirleyen ana yürürlük standardıdır.

TS EN 1992-1-2 uyarınca betonarme elemanın yangın anında taşıma gücünü (R), bütünlüğünü (E) ve yalıtımını (I) koruma süresidir. Yeterli paspayı demirin kritik 500°C sıcaklığa ulaşmasını geciktirir.

Yıldız formu sayesinde dikey kalıba 360 derece noktasal oturarak rüzgar ve vibrasyonda donatının kalıba değmesini önleyen paspayı modelidir.